Zoeken

Het Talige Brein

Beet de hond de man of werd de hond gebeten door de man?

Het valt mensen soms niet op dat de betekenis van de tweede zin eigenlijk het tegenovergestelde is van wat de eerste zin betekent: ons taalverwerkingsvermogen is misschien niet zo goed als dat we vaak denken. Onderzoek heeft laten zien dat ongeloofwaardige zinnen met een complexe structuur soms verkeerd geïnterpreteerd worden, namelijk overeenkomstig met de geloofwaardige interpretatie.

Al bijna twintig jaar wordt dit fenomeen, genaamd goed-genoeg verwerking,bestudeerd met als doel te begrijpen waarom we de dingen die we horen soms verkeerd interpreteren. Goed-genoeg verwerking verwijst naar het idee dat onze verwerking van de talige input nét goed genoeg is om normaal te kunnen functioneren, zonder dat we daadwerkelijk controleren of onze interpretatie wel de juiste is. Iets vergelijkbaars gebeurt in de Mosesillusie: wanneer de vraag gesteld wordt “Hoeveel dieren van elke soort nam Moses mee op z’n ark?” hebben mensen vaak niet door dat het Noah was, en niet Moses, die dieren meenam op de ark, en ze beantwoorden de vraag dan ook met “twee”. Verkeerde interpretaties komen echter het meest voor bij complexere zinnen. Om een voorbeeld te geven, als we de zin “de hond bijt de man” lezen, interpreteren we die bijna altijd correct. Hetzelfde geldt voor de tegenovergestelde zin, “de man bijt de hond”; het kost ons geen moeite deze zin correct te interpreteren, ook al beschrijft de zin een ongeloofwaardige situatie. Echter, de moeilijkere zin “de hond werd gebeten door de man” wordt soms verkeerd geïnterpreteerd, alsof de hond de man beet. Zulke verkeerde interpretaties komen verrassend genoeg 20-30% van de tijd voor bij zinnen met een complexe woordvolgorde (bijvoorbeeld in passieve zinsconstructies).

Hoe zou dat komen? Eén idee stelt dat we tijdens het luisteren bepaalde heuristieken, of “quick and dirty interpretations”, gebruiken om snel een geloofwaardige interpretatie te genereren. Om hiervan een voorbeeld te geven, in de zin “de hond werd gebeten door de man” wordt aangenomen dat het eerste zelfstandig naamwoord, de hond, de uitvoerder van de actie is, terwijl de man wordt geïnterpreteerd als degene die de actie ondergaat, ook al geeft de passieve zinsconstructie aan dat de interpretatie juist het tegenoverstelde moet zijn. De volledige verwerking van de woordvolgorde (de syntactische verwerking) gebeurt in parallel en is langzamer, en wordt soms zelfs niet eens afgemaakt.

Het goede nieuws is dat dit ons dagelijks leven waarschijnlijk niet zal beïnvloeden, omdat informatie normaal gesproken wordt overgebracht in een bepaalde context, die bij de heuristieke verwerking kan helpen. Als je bijvoorbeeld iets ongeloofwaardigs gaat zeggen, weet je als spreker dat het handig is als je nadruk daarop legt, zodat de luisteraar het toch begrijpt. Daarnaast is het zo, dat net zoals luisteraars niet altijd goed begrijpen wat er wordt gezegd, zo maken sprekers ook fouten tijdens het spreken: de ongeloofwaardige betekenis kan de fout zijn van de spreker, en die fout kan door de luisteraar dan weer over het hoofd worden gezien. Hoewel ons communicatiesysteem dus niet altijd perfect is, werkt het goed genoeg om te zorgen dat we elkaar begrijpen.

Meer weten over ‘goed-genoeg verwerking’?

Ferreira, F. (2003). The misinterpretation of noncanonical sentences. Cognitive psychology47(2), 164-203.

Ferreira, F., Bailey, K. G., & Ferraro, V. (2002). Good-enough representations in language comprehension. Current directions in psychological science11(1), 11-15.

Ferreira, F., & Lowder, M. W. (2016). Prediction, information structure, and good-enough language processing. In Psychology of learning and motivation (Vol. 65, pp. 217-247). Academic Press.

Did the dog bite the man or was the dog bitten by the man?

People sometimes fail to notice that the second sentence actually means the opposite of the first: our comprehension abilities may not be as good as one assumes they are. Research has shown that implausible sentences with more complex structures are sometimes misunderstood in favour of the more plausible option.

Doorgaan met het lezen van “Did the dog bite the man or was the dog bitten by the man?”

Kan Taal het Onzichtbare Zichbaar Maken?

We zijn gewend om te denken dat wat we zien de werkelijkheid goed weerspiegelt, met uitzondering van een kleine vervorming hier en daar. We hebben het over de ogen als de ramen naar de buitenwereld, die ons in staat stellen de “werkelijkheid waar te nemen”. Onderzoek laat ons zien dat het plaatje niet zo simpel is als we wellicht denken. Het blijkt dat de manier waarop we onze omgeving zien erg wordt gevormd door onze kennis, ervaringen, en verwachtingen. En één van de grootste invloeden op onze waarneming lijkt taal te zijn.

Doorgaan met het lezen van “Kan Taal het Onzichtbare Zichbaar Maken?”

The prediction paradox

In everyday language, you can sometimes anticipate a word so clearly that you can almost hear it before it has been said – for instance, “it’s raining cats and (…)”. In such cases, your mind seems to automatically fill in the blank. Intuitively, these mental predictions might seem important to help us understand language. But, in the language sciences, the role of prediction in language has always been controversial. To see why, we first need to understand a peculiar property of language itself.

Doorgaan met het lezen van “The prediction paradox”

Kan taal ons laten zien?

Stel je eens een olifant voor. Een van die Afrikaanse olifanten. Grote oren die de schouders bedekken; een sterke, naar beneden hangende slurf; een paar prachtige ivoren slagtanden.

Doorgaan met het lezen van “Kan taal ons laten zien?”

Vooral kennis maakt weerbaar tegen een pandemie

Investeren in onderwijs en onderzoek is nodig om een pandemie of een andere crisis aan te kunnen, schrijft Peter Hagoort, Akademiehoogleraar Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. 

Doorgaan met het lezen van “Vooral kennis maakt weerbaar tegen een pandemie”

Are we egocentric when we speak?

In a conversation, we often take into account the knowledge of the other person. You will probably talk differently, less technically, to your family about your work or studies than to your colleagues. But do we take others into account in every situation? And do some people do this more often than others?

Doorgaan met het lezen van “Are we egocentric when we speak?”

Finding the positives in every negative

“To be, or not to be?” Who among us a few months ago could have dreamed the famous fictitious ruminations of that great Dane would carve themselves into our collective realities. Negativity is inescapable in the face of a global pandemic, and in these times, the famous question itself becomes inescapable. From the responsible citizen agonizing over whether or not to attend a social gathering, to the doctors and nurses deciding who gets the last ventilator, and who does not.

Doorgaan met het lezen van “Finding the positives in every negative”

Zijn we egocentrische sprekers?

In een gesprek houd je vaak rekening met wat de ander weet. Zo praat je waarschijnlijk anders, simpeler, tegen je familie over je werk of studie, dan tegen je collega’s. Maar doen we dat in elke situatie? En doen sommige mensen dit vaker dan anderen?

Doorgaan met het lezen van “Zijn we egocentrische sprekers?”

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑