Zoeken

Het Talige Brein

Categorie

onderzoek

Over getallen gesproken…

Taal wordt over het algemeen gezien als heel handig voor mensen. Toch kennen we allemaal wel momenten waarop taal ons in de weg zit. Momenten waarop we iets zeggen wat we eigenlijk niet bedoelen, of momenten waarop we het niet met elkaar eens kunnen worden over de vraag of dezelfde woorden om naar dezelfde dingen verwijzen. Een interessant geval is de rol van taal in de historische ontwikkeling van de wiskunde. Hoe kan taal, dat toch het werkpaard van menselijke communicatie is, de ontwikkelingen van de wiskunde in de weg zitten?

Doorgaan met het lezen van “Over getallen gesproken…”

Woorden kwijtraken op het puntje van je tong

Als je met iemand in gesprek bent, wil je dan wel eens een bepaald woord zeggen, maar kun je het om een of andere reden niet vinden? Je kent het woord wél, je kunt het je zelfs in je hoofd voorstellen of je weet misschien zelfs de eerste letter ervan, maar het lukt je nog steeds niet om het te zeggen. Heb je je ooit wel eens afgevraagd waarom je dat woord niet kunt vinden en wat er in je hersenen gebeurt terwijl je er wanhopig naar op zoek bent?

Doorgaan met het lezen van “Woorden kwijtraken op het puntje van je tong”

Als de aarde zoals Dune wordt, hoe spreken we dan?

Heb je Dune gezien, een nieuwe film van Denis Villeneuve? Hij is gebaseerd op een beroemde roman van Frank Herbert over Arrakis; een woestijnplaneet, waar water uiterst schaars is. Dit beïnvloedt niet alleen hoe de mensen op Arrakis zich gedragen, maar ook hoe ze spreken. Natuurlijk is Dune fictie, maar veel studies wijzen er op dat de omgeving de menselijke taal op vele manieren beïnvloedt. Mensen die in de woestijn, in de bergen of in de bossen leven, hebben de neiging om andere spraakklanken, woorden en zelfs grammatica’s te gebruiken.

Doorgaan met het lezen van “Als de aarde zoals Dune wordt, hoe spreken we dan?”

Waarom zeggen we niet gewoon wat we bedoelen?

Als je erover nadenkt, is de manier waarop wij ons uitdrukken enigszins paradoxaal. We hebben de woorden om exact te zeggen wat we bedoelen, maar toch gebruiken we ze vooral om onze gedachten uit te drukken op langdradige en ingewikkelde manieren die onze echte opzet of onze duidelijke bedoelingen verhullen. We vragen “Zou je me het zout willen aangeven?” terwijl we er geen enkele belangstelling voor hebben of onze tafelgenoot dat wil. We roepen “Dat is origineel!” wanneer we geconfronteerd worden met de dubieuze modekeuzes van onze dochter en wanneer we eigenlijk willen zeggen “Ik heb liever niet dat je dat draagt”. We kiezen voor “Goh, wat een mooi weer hè” als onze moeder ons vraagt “En wanneer krijg ik eindelijk een kleinkind?”.

Doorgaan met het lezen van “Waarom zeggen we niet gewoon wat we bedoelen?”

Een mirakel van migratie: De uitvinding van het alfabet

Vandaag de dag wordt het nieuws overspoeld door items over immigratie. De media zetten immigratie vaak in een kwaad daglicht, maar wist je dat het alfabet uitgevonden is door ongeletterde immigranten in het oude Egypte? Inderdaad, immigranten zijn verantwoordelijk voor de uitvinding van een technologie die meer dan de helft van de wereldbevolking nog dagelijks gebruikt, een technologie die onze hersenen voor eeuwig heeft veranderd.

Doorgaan met het lezen van “Een mirakel van migratie: De uitvinding van het alfabet”

Een klassiek debat beslecht: kunnen woorden ons helpen om letters duidelijker te zien?

Letters kun je makkelijker herkennen als ze onderdeel zijn van een woord. We hebben dit waarschijnlijk allemaal wel eens ervaren, bijvoorbeeld tijdens het rijden met slecht weer: het is dan makkelijker om een woord of naam te lezen (zoals een verkeersbord) dan een willekeurige reeks tekens (zoals een kentekenplaat). Maar waarom?

Doorgaan met het lezen van “Een klassiek debat beslecht: kunnen woorden ons helpen om letters duidelijker te zien?”

Beet de hond de man of werd de hond gebeten door de man?

Het valt mensen soms niet op dat de betekenis van de tweede zin eigenlijk het tegenovergestelde is van wat de eerste zin betekent: ons taalverwerkingsvermogen is misschien niet zo goed als dat we vaak denken. Onderzoek heeft laten zien dat ongeloofwaardige zinnen met een complexe structuur soms verkeerd geïnterpreteerd worden, namelijk overeenkomstig met de geloofwaardige interpretatie.

Doorgaan met het lezen van “Beet de hond de man of werd de hond gebeten door de man?”

Kan Taal het Onzichtbare Zichbaar Maken?

We zijn gewend om te denken dat wat we zien de werkelijkheid goed weerspiegelt, met uitzondering van een kleine vervorming hier en daar. We hebben het over de ogen als de ramen naar de buitenwereld, die ons in staat stellen de “werkelijkheid waar te nemen”. Onderzoek laat ons zien dat het plaatje niet zo simpel is als we wellicht denken. Het blijkt dat de manier waarop we onze omgeving zien erg wordt gevormd door onze kennis, ervaringen, en verwachtingen. En één van de grootste invloeden op onze waarneming lijkt taal te zijn.

Doorgaan met het lezen van “Kan Taal het Onzichtbare Zichbaar Maken?”

Kan taal ons laten zien?

Stel je eens een olifant voor. Een van die Afrikaanse olifanten. Grote oren die de schouders bedekken; een sterke, naar beneden hangende slurf; een paar prachtige ivoren slagtanden.

Doorgaan met het lezen van “Kan taal ons laten zien?”

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑