Het leren van een vreemde taal heeft allerlei voordelen. Nadat je in je schooltijd Engels hebt geleerd, kun je opeens met veel meer mensen in de wereld communiceren. Het switchen tussen talen houdt je grijze massa jong, en er is zelfs onderzoek dat suggereert dat het regelmatig spreken van een tweede taal de eerste verschijnselen van dementie met een aantal jaren kan uitstellen. In sommige gevallen kan een tweede taal je moedertaal echter ook behoorlijk in de weg zitten. Hoe zorgt je brein ervoor dat je als tweetalige niet continu in de war bent?

Het leren van woorden in een buitenlandse taal kan soms verrassend eenvoudig zijn. De Engelse woorden hotel (hotel) en yoga (yoga) heb je als spreker van het Nederlands in no time onder de knie. Maar soms kan je door een tweede taal ook danig in de war raken. Een Amerikaan zal moeiteloos zijn rug (tapijt) ter verkoop op het internet zetten, maar in eerste instantie klinkt dat voor ons toch een beetje raar. En als een Engelsman enthousiast “spring is in the air!” tegen je zegt, is dat dan een instructie om een sprongetje in de lucht te maken? Het is in zekere zin een klein wonder dat de gemiddelde tweetalige niet in een continue staat van Babylonische spraakverwarring verkeert. Om teleurstellingen te voorkomen zul je als tweetalige, net als in de rest van het leven, problemen met dit soort valse vrienden moeten zien te voorkomen.

David_HTB2

Welke rug zou jij op Marktplaats zetten?

Valse vrienden in je brein

Recent onderzoek uit ons lab heeft specifiek onderzocht hoe de hersens van een tweetalige omgaan met dit soort verwarrende woorden. We legden een groep Nederlands-Engelse tweetalige proefpersonen in de MRI scanner (een voor een natuurlijk, anders paste het niet) en lieten ze verschillende Engelse woorden lezen. Sommige van die woorden hadden een andere betekenis in het Engels dan in het Nederlands, bijvoorbeeld ramp, mode en rug. Andere woorden waren minder verwarrend, zoals wood, girl en rabbit. Wat bleek? De valse vrienden activeerden in het brein van onze tweetalige proefpersonen een netwerk aan hersengebieden dat ons uit eerder onderzoek verdacht bekend voorkwam: het zogenaamde language control network.

Dit netwerk, waarin gebieden die zich aan de voorkant van de hersenpan (frontaal) bevinden een belangrijke rol spelen, kennen we goed uit eerdere studies waarin tweetaligen gevraagd werd om in de MRI scanner te praten in verschillende talen. In deze studies was dit netwerk opvallend actief wanneer een tweetalige switchte van een taal naar een andere. Ons onderzoek toont nu aan dat dit netwerk niet enkel tijdens het spreken, maar ook bij het lezen ervoor zorgt dat de twee talen van een tweetalige netjes uit elkaar worden gehouden. Dit verhelpt de verwarring die valse vrienden vaak veroorzaken, en voorkomt vervelende vergissingen. Erg handig!

davidP_author_templateTot slot illustreert dit onderzoek nog een ander belangrijk inzicht over het menselijk taalvermogen. Eeuwenlang dachten we dat een klein aantal hersengebieden of zelfs een enkel hersengebied (de “talenknobbel”) ervoor zorgden dat mensen schier moeiteloos taal kunnen gebruiken en begrijpen in het dagelijks leven. Vandaag de dag zien we de biologische basis van ons taalvermogen als een interactie tussen verschillende netwerken van hersengebieden die samen ervoor zorgen dat we effectief met elkaar kunnen communiceren. En zeker wat betreft het spreken en begrijpen van een buitenlandse taal, speelt het language control network daar een belangrijke rol in.

Verder lezen? Blader eens door de Taalcanon of lees het originele wetenschappelijke artikel.

Advertenties