Geschreven door: Yingying Tan
Vertaald door: Lotte Schoot

Een van de meest gehoorde kritieken op psycholinguïstisch onderzoek (en ander experimenteel-psychologisch onderzoek) is dat de meeste studies geen rekening houden met verschillen tussen mensen – in ons geval wat betreft taalverwerking. De grote meerderheid van de studies vertelt je eigenlijk alleen hoe een ‘gemiddelde persoon’ zich gedraagt of denkt; individuele verschillen worden vaak gezien als ruis of ‘afwijkingen’ in statistische analyses. Maar is dat wel terecht? De standaard persoon bestaat eigenlijk niet: iedereen is anders. Mensen verschillen bijvoorbeeld van elkaar in hoe efficiënt zij taal verwerken – dit is in meer of mindere mate afhankelijk van onder andere leeftijd, geslacht, opleiding, leeservaring en geheugen. Hoewel het belangrijk is om te snappen hoe taal in het algemeen wordt verwerkt (door de ‘gemiddelde’ mens), wordt het steeds duidelijker dat er meer aandacht gegeven moet worden aan zogenaamde ‘individuele verschillen’ tussen mensen.

Op 10 en 11 december werd er daarom een conferentie georganiseerd op het Max Planck Instituut, getiteld: “Individual differences in language processing across the adult life span“. Op deze conferentie waren meer dan 100 onderzoekers van over de hele wereld aanwezig om hun resultaten te delen en te discussiëren met anderen. Zoals de titel al zegt, lag de focus hierbij op verschillen tussen volwassenen in hun vermogen om taal te verwerken: er was bijvoorbeeld aandacht voor de invloed van leeftijd, gehoorproblemen en geheugenproblemen op taalverwerking. Meer specifiek vertelden onderzoekers welke algemeen cognitive (bv geheugen, aandacht, verwerkingssnelheid) of taalgerelateerde factoren (de grootte van je vocabulaire, hoeveel je leest) invloed hebben op taalverwerking.

YingYing
Figuur uit het programma van de workshop

Ardi Roelofs (Donders Instituut, Nijmegen) presenteerde bijvoorbeeld recent werk waarin hij samen met zijn collega’s heeft onderzocht of er een relatie is tussen individuele verschillen in aandachtscapaciteit en taalproductie in jongvolwassenen. Hun resultaten laten zien dat aandacht, specifiek de vaardigheid om niet-relevante stimuli/taken te negeren en te focussen op iets anders, voorspelt hoe sprekers presteren in een taak waarbij zij moeten switchen tussen hun eerste en een tweede of derde taal. Florian Jaeger (Universiteit van Rochester, VS), presenteerde werk dat liet zien dat ervaring met lezen beïnvloedt hoe taal wordt verwerkt. Hij zei bijvoorbeeld dat mensen met meer leeservaring inkomende woorden beter kunnen voorspellen.

Hoewel er nog veel openstaande vragen zijn, is het heel goed dat meer en meer onderzoekers zich focussen op de invloed van individuele verschillen tussen mensen op taalverwerking. Niet ieder mens is hetzelfde, en vooral wanneer we iets willen toevoegen aan onderzoek naar speciaal onderwijs, ouderen of patiënten, moeten we daar stil bij staan!

Advertenties