Hoewel sommige mensen het heel leuk vinden om een vreemde taal te leren, is het voor anderen een echte kwelling. Hieronder vertelt Nietzsche wat deze variatie zou kunnen verklaren, en of het leren van een taal nu echt ‘goed’ is voor je brein.

Waarom verschillen mensen in hoe goed ze taal kunnen leren?

Vlak na de geboorte horen baby’s allerlei verschillende klanken. Ze leren het verschil tussen die klanken door woorden die een andere betekenis hebben maar slechts door één klank van elkaar verschillen. In het Nederlands en Engels zijn de klanken ‘r’ in ‘richt’ (Nederlands) of ‘right’ (Engels) en ‘l’ in ‘licht’ (Nederlands) of ‘light’ (Engels) bijvoorbeeld anders, omdat de betekenis van deze woorden heel anders is. Dit is niet in alle talen hetzelfde: in het Japans maken sprekers geen onderscheid tussen de ‘r’ en de ‘l’. Als kinderen een jaar of één zijn, leren ze dat klanken die geen betekenisverschil teweeg brengen simpelweg varianten zijn van hetzelfde onderliggende foneem. Volwassen Japanse sprekers horen dan ook geen verschil meer tussen ‘richt’ en ‘licht’. Dit suggereert dat wanneer je als baby bent blootgesteld aan een taal met veel verschillende fonemen, of aan verschillende talen met verschillende klanksystemen, je gevoeliger bent voor het verschil tussen klanken. Deze gevoeligheid kan het makkelijker maken om later in je leven een andere taal te leren.

Het maakt ook uit hoeveel je bent blootgesteld aan een taal. Over het algemeen geldt dat hoe meer je een taal hoort en gebruikt, hoe beter het is. Er is ook onderzoek dat erop lijkt te wijzen dat het goed is om naar veel verschillende (moedertaal) sprekers van de taal die je wilt leren te luisteren. Twee sprekers van dezelfde taal kunnen namelijk erg van elkaar verschillen in hoe ze bepaalde woorden uitspreken. Vergelijk maar eens een Amsterdammer met een Eindhovenaar of iemand uit Assen!

Een aantal onderzoeksgroepen richten zich op de vraag hoe leerstijlen kunnen worden toegepast op het leren van taal. Er is evidentie dat succesvolle taalleerders actieve en autonome individuen zijn die genieten van het leerproces op zich. Ze zoeken zelf naar leermogelijkheden en dompelen zichzelf vrijwillig onder in een andere taal, bijvoorbeeld door films te kijken of met mensen te praten. Passieve en afhankelijke leerders nemen minder verantwoordelijkheid in het leerproces, zijn zich minder bewust van hun vooruitgang en stellen zich minder doelen. Zij geven de voorkeur aan een lesmethode waarbij de docent hen een gestructureerd leerplan aanbiedt (let wel: dit zijn natuurlijk slechts tendensen, het is geen absolute waarheid). Onderzoek suggereert dat het vooral van belang is om je bewust te zijn van verschillende leerstijlen, en om een variëteit aan stijlen te gebruiken bij het leren van een tweede taal. Daarnaast helpt het om een positieve houding ten opzichte taalverwerving te hebben. Mensen die het leren van een taal leuk vinden komen verder dan diegenen die denken ‘alweer een onderwerp waarvoor ik vanalles uit mijn hoofd moet leren’.

Foto door: Nietzsche Lam
Foto door: Nietzsche Lam

Maakt het leren van een tweede taal je hersenen beter?

Oke, dus niet iedereen vindt het even makkelijk om een tweede taal te leren. Maar is het de moeite waard? Je hebt misschien wel eens van the bilingual advantage (het tweetalige voordeel) gehoord: het idee dat mensen die een tweede taal spreken betere cognitieve vaardigheden hebben dan mensen die maar één taal spreken. Zo zouden tweetaligen bijvoorbeeld makkelijker kunnen switchen tussen taken en zich makkelijker aan kunnen passen aan de situatie waarin ze zich bevinden. Ook zouden ze flexibeler zijn, en beter in het onderdrukken van ongepast gedrag. Sommige neurobiologische studies suggereren dat het switchen tussen talen, dus het gebruiken van de juiste taal op het juiste moment, dezelfde hersengebieden activeert als het switchen tussen andere cognitieve taken. Dit suggereert dat tweetaligen over het algemeen meer adaptief zijn dan ééntaligen. Er is inderdaad bewijs dat tweetaligen beter zijn in taken waarbij een bepaalde (al dan niet talige) handeling onderdrukt moet worden. Recent onderzoek laat echter zien dat er ook veel ongepubliceerde studies zijn die bewijs leveren tegen het tweetalige voordeel. Het laatste woord is hierover dus nog niet gezegd; meer onderzoek is nodig om te kunnen zeggen of het leren van een tweede taal voordelig is voor je brein.

Los van de mogelijke voordelen die tweede taalverwerving heeft voor je brein, kan het leren van een tweede taal je ook gewoon gelukkig maken! Een nieuwe taal opent deuren naar nieuwe culturen en ervaringen, en naar acceptatie in een nieuwe sociale groep; dat is vaak een beloning op zich. Als je dus een nieuwe taal wilt leren, neem de tijd om er een te kiezen die je leuk vindt, beslis hoeveel tijd je je kan veroorloven en stel realistische doelen. Maar boven alles: geniet ervan!

Geschreven door: Nietzsche Lam
Vertaald door: Lotte Schoot

Advertenties