Ongeveer een op de tien personen heeft dyslexie. Dyslexie levert problemen op tijdens het lezen, met name bij snel lezen. Omdat het is nog steeds niet duidelijk is welke woorden dyslectische lezers het moeilijkst vinden, heb ik hier onderzoek naar gedaan.

Stel je voor dat je het niet-bestaande woord ‘ceil’ ziet. Hoe zou je de ‘c’ uitspreken? Zoals in ‘cello’ of zoals ‘contrabas’? Woorden zoals ‘ceil’ worden onregelmatig genoemd, je kunt niet weten hoe je ze moet uitspreken als je ze voor de eerste keer ziet. In het Engels zijn er veel meer van dit soort woorden dan in het Nederlands. Hoe zou je bijvoorbeeld het niet-bestaande woord ‘bour’ uitspreken? Zoals ‘four’, zoals ‘flour’ of zoals ‘tour’? Omdat dit soort woorden een extra uitdaging vormen wat betreft uitspraak, kwam ik­—samen met mijn co-auteur Christoph Scheepers— tot de hypothese dat dit soort woorden over het algemeen moeilijker te lezen zullen zijn, en extra moeilijk voor dyslectische lezers.

De boekenworm - Carl Spitzweg
De boekenworm – Carl Spitzweg

Een manier om te kijken of lezers bepaalde woorden moeilijker vinden dan andere, is door te meten hoe lang ze er over doen om dat woord te lezen. Toch is het moeilijk een bewijs te vinden voor een dyslexie-specifiek probleem, omdat dyslectische participanten over het algemeen langzamer zijn dan niet-dyslectische mensen in de meeste leestaken. Dus, als je dyslectische lezers dwingt om net zo snel te lezen als ‘normale’ lezers, zullen ze erg slecht lijken terwijl ze misschien alleen maar langzamer zijn. Daarom hebben we een nieuwe taak gemaakt die mensen lang de tijd gaf om te beoordelen of een aantal letters een woord samen een woord vormden, of niet.

 

Het blijkt dat onregelmatige woorden, zoals ‘four’, zowel dyslectische als typische lezers vertragen. Maar het lijkt alsof typische lezers de extra uitdaging die deze woorden bieden na een tijdje kunnen oplossen, terwijl dyslectische lezers dit lastig blijven vinden, hoe lang ze ook naar de woorden kijken. Met andere woorden, dyslectische lezers zijn niet alleen langzamer dan typische lezers; dit soort woorden blijven moeilijk, hoe lang ze ook naar het woord kijken.

Dit is mijn allereerste publicatie, gebaseerd op werk dat ik meer dan vier jaar geleden in Glasgow heb gedaan (voordat ik in het neurobiology of language departement van Peter Hagoort kwam te werken). Om te zien of het het wachten waard is geweest, kun je het artikel hier gratis downloaden. Ik hoop dat het je ervan zal overtuigen dat het een echte uitdaging is om dyslexie te onderzoeken. Toch is het belangrijk dat we proberen om dyslexie volledig te leren begrijpen: zo kunnen we dyslectische lezers helpen omgaan met een maatschappij waarin lezen erg belangrijk is.

Richard Kunert is promovendus in het Neurobiology of Language departement van Peter Hagoort

Advertenties