'listening' by  bulldog1
‘listening’ by bulldog1

Hoeveel informatie verwerken we als we met iemand praten? En welke informatie is het belangrijkste? Er zijn meerdere theorieen die deze vragen proberen te beantwoorden. Eén theorie stelt dat we als luisteraar ieder woord verwerken en begrijpen. We voorspellen continu welk woord er zal volgen en of dit woord past bij de boodschap en de spreker. Een andere theorie stelt dat ons taalbegrip minder precies en volledig is. We luisteren eigenlijk maar met een half oor: we letten alleen op de meest belangrijke informatie en negeren de rest van de woorden die iemand zegt. Dit klinkt misschien onwaarschijnlijk, maar het is goed mogelijk omdat in taal iedere boodschap kan worden opgedeeld in meer en minder belangrijke informatieve onderdelen. Dit wordt ook wel de ‘informatiestructuur’ genoemd.

Hoe bepaalt de manier waarop informatie gestructureerd is in onze taal hoe de informatie verwerkt wordt in het brein? Ik onderzoek bijvoorbeeld hoe intonatie van spraak (prosodie) beïnvloedt waar de luisteraar zijn aandacht op richt tijdens het luisteren. Hetzelfde geldt voor hoe de zin grammaticaal geconstrueerd is: richt je daardoor je aandacht op andere onderdelen van een zin? En hoe wordt deze talige informatie verwerkt en onthouden? Eerder onderzoek suggereert dat belangrijke informatie het aandachtsnetwerk in onze hersenen activeert, dus dat zou een potentieel mechanisme kunnen zijn.

Een andere vraag is of er verschillen zijn tussen talen. Elke taal heeft namelijk weer andere manieren om informatie te structureren. Ik onderzoek welke mechanismen in de hersenen een rol spelen bij taalspecifieke regels voor het richten van aandacht op informatie, denk bijvoorbeeld aan grammaticale contructies of het gebruik van klemtoon. En hoe zijn de aandachtsmechanismen die specifiek zijn voor een bepaalde taal gerelateerd aan universele regels voor het richten van aandacht op informatie (bijvoorbeeld handgebaren)?

Andere onderzoeksvragen zijn: hoe en wanneer worden handgebaar en klemtoon geïntegreerd in spraak? En kunnen we gebreken in communicatie, bijvoorbeeld bij autisme, relateren aan problemen met het verwerken van de informatiestructuur?

Diana Dimitrova is als post-doc werkzaam in het Neurobiology of Language department van Peter Hagoort

Advertenties